Η μελαμίνη ή τριαμινο-τριαζίνη, είναι μια ετεροκυκλική οργανική ένωση η οποία έχει ιδιότητες που μοιάζουν με πρωτεΐνη λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς της σε άζωτο (66% κατά μάζα). Έτσι, έχει παρατηρηθεί να προστίθενται παράνομα σε προϊόντα διατροφής όπως σε γαλακτοκομικά προϊόντα (υγρό γάλα, γάλα σε σκόνη, γιαούρτια, κατεψυγμένα επιδόρπια), αυγά, κέικ και μπισκότα, σε επεξεργασμένα τρόφιμα, σκόνες πρωτεΐνης αλλά και σε τροφές για κατοικίδια, με σκοπό την αύξηση της περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη. Παράλληλα, αναφέρεται και ως υλικό κατασκευής σκευών (π.χ. πιάτα, ποτήρια) είναι γενικά ασφαλής για ψυχρά και χλιαρά τρόφιμα, όχι όμως σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, καθώς μπορεί να απελευθερωθεί, προκαλώντας προβλήματα υγείας.
Εικόνα 1: Παραδείγματα σκευών και ορίων ασφαλείας
Η κατάποση της μελαμίνης μπορεί να προκαλέσει ποικίλες παρενέργειες όπως ότι μπορεί να οδηγήσει σε αναπαραγωγική βλάβη, πέτρες σε ουροδόχο κύστη και νεφρά, καρκίνο ουροδόχου κύστης κ.α. Επίσης, είναι ερεθιστικό όταν εισπνέεται ή έρχεται σε επαφή με το δέρμα ή τα μάτια.
Επιτρεπόμενα Όρια (UN)
- Βρεφική σκόνη γάλακτος: 1 mg/kg
- Άλλα τρόφιμα & ζωοτροφές: 2,5 mg/kg
Ο οργανισμός προτύπων τροφίμων των «Ηνωμένων Εθνών» έχει ορίσει τη μέγιστη ποσότητα της μελαμίνης που επιτρέπεται σε βρέφος σε σκόνη φόρμουλας γάλακτος σε 1 mg/kg και την επιτρεπόμενη ποσότητα της χημικής ουσίας σε άλλα τρόφιμα και ζωοτροφές σε 2,5 mg/kg. Αυτά τα επίπεδα των τιμών επιτρέπουν στις χώρες να απαγορεύουν την εισαγωγή προϊόντων με υπερβολικά επίπεδα μελαμίνης πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια.
Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση όπως αναφέρεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) απαγορεύεται η εισαγωγή γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων από την Κίνα στην ΕΕ. Ωστόσο, σύνθετα προϊόντα διατροφής όπως μπισκότα και σοκολάτες τα οποία θα μπορούσαν να παρασκευαστούν από μολυσμένο γάλα σε σκόνη μπορεί να φτάνουν στην ΕΕ. Ως αποτέλεσμα, η στοχευμένη δειγματοληψία έχει διεξαχθεί σε πολλά κράτη μέλη για τον προσδιορισμό πολύ χαμηλών ποσοτήτων μελαμίνης σε διάφορα προϊόντα.
Σήμερα, γίνεται μια προσπάθεια από την επιστημονική κοινότητα για μαζική ανάπτυξη εργαλείων και προηγμένων μεθόδων για την ανίχνευση μελαμίνης στο γάλα. Μία από αυτές είναι η χρήση βιοαισθητήρων που μπορούν να εντοπίσουν ακόμη και απειροελάχιστες ποσότητες μελαμίνης. Οι νέες τεχνολογίες εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια (2024-2025) και χρησιμοποιούν νανοϋλικά ανιχνεύουν ξένες ουσίες στο γάλα μέσα σε δευτερόλεπτα. Επομένως τα επόμενα χρόνια οι έλεγχοι θα είναι πολύ πιο αυστηροί από ότι ίσχυε τα προηγούμενα χρόνια.